!_ e"ldsf
sl/a tLgs/f]8 krf;nfv jif{
clw r/f, df5f / k'R5/ gePsf] af+b/sf] cl:tTjaf6 cf/De ePsf] h}ljs ;+;f/df n+u'/
tyf lrDkf~hL xF'b} cf]/fFuf]6sf k|flrg a+zaf6 lasl;t x'b} cfPsf] k|f0fL cfhsf]
dfgj hflt xf] eGg] kIfnfO{ ;dfhzf:qL Pjd\ dfgj zf:qLx?n] l:jsf/ u/]sf 5g\ .
3'dGt] hLjgaf6 ;fdflhs aGb} uPkl5 u/La / wgL tyf zf;s / zfl;tsf] ?kdf laeQm
x'b}{ lasf;sf] r/0fdf /fHosf] :yfkgf / ;/sf/sf] u7g;d]tsf ofjt\ ;Gbe{x? cfPsf]
dflgG5 . lasf;sf] oxL qmddf ;d:t dfgj hfltsf] sNof0fsf] p2]Zoaf6 cfPsf] Ps
lrGtg jf ;femf dfGotf xf] dfgj clwsf/sf] laifo .
@ dfgj clwsf/
dfgj hfltn]]
;'v, zflGt, lasf; / laZj aGw'Tjsf] pRrtd\ lzv/ r'Dg]] ;femf rfxgfnfO{ Aoaxfl/s
?klbg] dfGotfdf cl3;f/]sf] Ps bz{g xf] - dfgj clwsf/ . ;bLof}+b]lvsf] dfgj k|of;n] NofPsf] ;d'Ggt
dfgj ;+;f/ lgdf0f{ / k|flKtsf] kljqd\\ cfb{z xf] of] . k|mfG;sf] /fhwfgL
k]l/;df x:tfIf/ eO{, !) l8;]Da/ ;g\ !($* df hf/L ul/Psf] dfgj clwsf/ ;DaGwL
laZjAofkL 3f]if0ffkq / To;kl5sf w]/} cGt{/fli6«o b:tfj]hx?n] o;sf] pRrtd\ :j?k
/ dxTjnfO{ lglZrt u/]sf 5g\ . ;+;f/df w]/} lrGtg, dgg\ / 5nkmn ePsf] laifo xf]
of] . To;}u/L ;+;f/df w]/} efiffdf cg'lbt ePsf] b:tfj]h klg oxL dfgj clwsf/
;DaGwL cGt{/fli6«o 3f]if0ffkq xf] . dfgj hfltsf nflu geO{gx'g] laifo ePsf]n]
cfhklg ;bfaxf/ ax;, rrf{, d"Nof+sg / k|lta4tfsf] laifo ag]sf] 5 dfgj
clwsf/ . zAbtM Dffgj clwsf/ eGgfn] hLjgsf]
clwsf/, :jtGqtfsf] clwsf/,
;DklQsf] clwsf/, lzIffsf] clwsf/, /f]huf/Lsf]
clwsf/, ;Ddfgsf] clwsf/, ;dfa]zLtf
/ ;xeflutfsf] clwsf/, :j:Yo
ko{j/0fsf] clwsf/, ;'/Iffsf]
clwsf/, lasf;sf] clwsf/, cfTdlg0f{osf] clwsf/ / Gofosf]
clwsf/ xf] . t/ Aoaxf/tM zfGt, ;'vL / ;d'Ggt dfgj hLjgsf] jf:tljstfsf] w/ftnLo
oyfy{tfdf g} /x]sf] x'G5 o;sf] cj:yf .
laZjAofkL ?kdf cx:tfGt/0fLo -Nontransferable_, cljefHo -Indivisible_, cGt/lge{/ -Interdependence_, ;dfg -equal_, ce]B -non-discriminate_, ;xefuLtfd"ns -Participatory _, ;dfa]zL -inclusive_, hjfkmb]xL -Accountable) / sfg"gsf]
zf;g -Rule of law_ sf] l;4fGtdf cfwfl/teP/ ;du|df dfgjtfsf] /Iff, lasf; / k|aw{g ug]{
;femf dfGotf ?kL l;4fGt xf] dfgj clwsf/ . dfgj clwsf/ ;DaGwL ;+o'Qm /fi6«;+3Lo
3f]if0ff kq !($*, !^ l8;]Da/ !(^^ sf] /fhg}lts cg'jGw, !^ l8;]Da/ !(^^ s}
cfly{s, ;dflhs tyf ;f:+s[lts cg'aGw, tt\;DaGwL P]lR5s cfn]vx? o;sf d"n
b:tfj]hx? x'g\ . o;}u/L @! l8;]Da/ !(^% sf] hflte]b la?4sf] dxf;lGw -ICERD_, !* l8;]Da/ !(&( sf] dlxnf clwsf/
;DaGwL dxf;lGw -CEDAW_, !) l8;]Da/ !(*$ sf] oftgf la/f]wL dxf;lGw -CAT_, @) gf]e]Da/ !(*( sf] afnclwsf/
;DaGwL dxf;lGw -CRC_ nufot b'O{ bh{geGbfa9L dxf;lGwx?n]
dfgj clwsf/ ;DaGwL dfGotfnfO{ cGt{/fli6«o an k|bfg u/]sf 5g\ .
@M! dfgj clwsf/sf] lasf;
plNnlvt
b:tfj]hx?sf] k|of]u / kfngf ug]{ k|lta4tfsf;fy tt\;DaGwdf /fli6«o sfg"gdf
Aoj:yf u/]/ k|foM ;a} /fi6«x?n] dfgj clwsf/sf] ;Ddfg, ;Daw{g / k|a{wgsf]
bfloTjk|lt k|lt4tf hgfPsf 5g\ . lt dWo] ljleGg @! j6f dfgj clwsf/ ;DaGwL
cGt/lfi6«o ;Demf}tf jf ;lGwx?nfO{ g]kfnn] cg'df]bg u/]sf] 5 . dfgj clwsf/
dfGotf, lasf; / o;sf] k|of]u ;DaGwL ;du| kIfnfO{ lgDg tflnsfaf6 ;+lIfKtdf
x]/f}+ M
|
klxnf] r/0f |
/fhgLlts clwsf/ |
hLjg :jtGqtf /
/fhg}lts clwsf/sf laifox? |
|
bf];|f] r/0f |
cfly{s, ;fdflhs tyf
;fF:s[lts clwsf/ |
;Ddfg, ;'/Iff /
cflhljsfsf] clwsf/sf laifox? |
|
t];|f] r/0f |
P]Soa4tfsf clwsf/x? |
zflGt, lasf;,
:jf:Yo / :j:y kof{j/0f ;DaGwL clwsf/sf laifox? |
|
Rf}yf] r/0f |
kl/:s[t dfgj
hLjgsfnflu yk clwsf/x? |
t];|f] ln+uLo
clwsf/ . Aofkf/sf] clwsf/ . kfgLsf] clwsf/ . k|hgg\ clwsf/ . ;"rgf
k|ljlwsf] clwsf/ . OR5fd/0fsf] clwsf/ . l;dflGts[t clwsf/ . |
dfgj clwsf/ ;DaGwL laZjAofkL dfGotf dfgj
hLjgsf] nflu ;+;f/sf ;a} b]zn] l;4fGtdf l:jsf/ u/]sf] bfz{lgs kIf xf] . dfgj
clwsf/ ;DaGwL o; ;femf bz{gnfO{ /fli6«o sfg"gdf /fv]/ Aoaxfl/s ?kdf
k|Tofe"ltsf] l:ylt s:tf] 5 < tt\;DaGwL /fHosf ;+:yfx?sf] ;jnLs/0f s:tf]
5 < /fhgLlts OR5fzlQm / k|lta4tfsf] prfO{ s:tf] 5 < sfg"g sfof{Gjog
clwsf/Lx?sf] sfo{z}nL / ;:+sf/ s:tf] 5 < oyfy{df oxL g} dfgj clwsf/ ;DaGwL
laifodf /fi6«sf] jf:tljs cj:yfsf] d"Nof+sgsf] cfwf/ xf] . o;}df lge{/
/x]sf] x'G5 ;'zf;gsf] kIf klg . cGoyf dfgj clwsf/ b]vfpg] / n]vfpg] bz{g dfqsf]
kIf a9L x'G5 . ef]ufpg] -pkef]u u/fpg]_ dfj clwsf/ g} o;sf] Aojxfl/s oyfy{tf
xf] .
# b08lxgtf
b08xLgtf zAbtM cf/De
;g\ !@@%—#% sf lardf pTkGg ODk'gL6Lh -Impunitis_ eGg] zAbaf6 lasl;t eO{ cfPsf] zAb xf] . o;n] ;hfoaf6
d'lQm jf 5'6 jf ldgfxf eGg] a'emfFpb5 . ;fdfGo cy{dfM ck/fw u/] u/fP afkt
ck/fwL jf dltof/nfO{ ;hfo geO{, pGd'lQm x'g' b08xLgtf xf] . laz]if cy{dfM dfgj clwsf/ pn3+gdf sfg'g sfofG{jog clwsf/L jf
;DalGwt ;+:yf jf lhDd]jf/ AolQmnfO{ ;hfo x'g] sfg"gL Joj:yf gx'g' jf
Joj:yf ePklg ;hfo gx'g' jf dfkmL x'g' xf] .
Nofl6g efiffdf
k|rlnt b'O{ egfO{x? 5g\M klxnf]M Impunitas continuum affectum tribuit deliquent or Impunity confirms the disposition to commit
crime cyf{t b08xLgtfn] ck/flws sfo{ ug]{ cfFr/0f / :jefj
lgwf{/0f ub{5 eGg] / bf];|f]M Impunitas semepr ad deteriora intvtat or Impunity always invites to
grater crime cyf{t b08xLgtfn] ;w} 7"nf] ck/fwnfO{ lgDtf] lbg] ub{5 .
b08xLgtf zAb dfq /x]g l;4fGt s} ?kdf lasl;t
eof] . uDeL/ k|s[ltsf ck/fwdf cg';Gwfgdf OGsf/L, cg';Gwfgdf c:jefljs l9nfO{,
Gofodf l9nfO{, Goflos cfb]zsf] cj1f / sfg"g tyf ;+:yfut ;'wf/df OGsf/L
b08xLgtf xf] . ck/fw jf sfg"gsf] k|of]usf] b'?kof]uaf6 Goflos / k|zf;sLo
;hfoaf6 5'6 lbg'sf] l:ylt xf] . UNO Impunity guide lines 1977/20
n] b08lxgtnfO{
gful/s, k|zf;lgs cyjf cg'zf;gfTds sfaf{xLdf pn+3gsf kL8snfO{ hjfkmb]xL agfpg
sfg"gL jf Jojxfl/s ?kdf c;Dej x'g] s'g} 36gfdf pgLx? kqmfp y'gf / bf]ifL
k|dfl0ft ePdf plrt ;hfo lbb} kLl8tnfO{ kl/k"/0f lbg'kg]{df pgLx?
cg';Gwfgsf] bfo/df gkg]{ s'/fnfO{ hgfpFb5 eg]sf] 5 eg] b08xLgtf la?4 n8\g]
sfo{dfkm{t dfgj clwsf/sf] ;+/If0f / k|jw{gsf l;4fGtx? @))% cg';f/ b08xLgtfn] Dffgj
clwsf/ pn+3gsf kL8sx?nfO{ cleof]u nufpg, lu/km\tf/ ug{, d'2f rnfpg / bf]ifL
kfOPdf pko'Qm b08sf] lg0f{o ug{ Pjd\ kl/k"/0f e/fpg kmf}Hbf/L, b]jfgL,
k|zf;sLo jf cg'zf;g ;DaGwL h'g;'s} sfaf{xL x'g ;Sg] kL8snfO{ s'g} lsl;dsf]
;f]wk'5 g} gu/L pn+3gdf ljlwjt\ jf tYout ?kn] hjfkmb]xL agfpg c;Dej ePsf]
kl/l:yltnfO{ hgfp+b5 .
csf]{ zAbdf b08xLgtf
eg]sf] Dffgj clwsf/ pn3+gdf kL8snfO{ hjfkmb]xL agfpg c;Dej ePsf] kl/l:ylt xf] .
c/fhstf, lx+;f, cGof}n / qf;sf] ;|f]t xf]— b08xLgtf . sfg"g xftdf lnP/
hgtfdfly hyfefjL jnsf] k|of]u/L zlQmsf] b'/kof]u ug'{, ck/flws sfo{df sfaf{xL
gug'{ jf u/]klg plrt k|qlmofsf] cjnDag gu/L ug'{, ck/fwLdfly sfaf{xL ug{
/fHozlQm pbfl;g jf clgR5's /xg' / sfg"gsf] zf;gsf] kl/kfngfsf] pQ/bfloTaf6
Ro"t x'g' jf u/fpg' b08xLgtf xf] .
b08xLgtf la?4 n8\g]
sfo{dfkm{t dfgj clwsf/sf] ;+/If0f / k|jw{gsf l;4fGt @))% -cfly{s tyf ;fdflhs
kl/ifb * km]=@))%_ n] b08xLgtf la?2 /fHosf] bfloTjx? lgwf{/0f u/]sf] 5 .
h;cg';f/ k|efjsf/L sfaf{xL ug{] Mpn+wgsf 36gfsf] hf+ra'em ug]{÷Gofo
If]qsf kL8sx? la?2 pko'Qm pkfox? canDag ug]{÷kmf}Hbf/L bfloTj axg
ug{kg]{ cfz+lst AolQmx? la?4 cleof]u bfo/ ug]{÷d'2f rnfpg] tyf
pko'Qm?kdf b08Lt x'g]{ ;'lglZrttf ug]{÷ kL8sx?nfO{ k|efjsf/L pkrf/ k|bfg
ug{]÷ Ifltsf] kl/k"/0fsf] ;'lglZrttf ug]{÷pn+3gsf 36gfx?sf]
k'g/fa[lt /f]Sg cfjZos sbd rfNg] -l;4fGt g++= !_, ;To hfGg] clwsf/ cx/0fLo clwsf/ xf] eGg] l:jsf/ ug]{ -l;4fGt g+= @_ :d/0fsf] ;+/If0fnfO{ st{Aosf
?kdf lng] -l;4fGt g+= #_,hfGg kfpg] kLl8tsf] clwsf/nfO{ ;Ddfg
ug]{ -l;4fGt g+= $_ hfGg kfpg]
clwsf/ k|efjsf/L agfpg] k|Tofe"t ug]{ -l;4fGt g+= %_, ;To
cfof]usf] :yfkgf ug]{ -l;4fGt g+=^_, cfof]unfO{ :jfoQtf,
lgikIftf / ;Ifdtfsf] k|Tofe"t ug]{ -l;4fGt g+= &_, ;DnUg
AolQmx?sf] ;'/Iff / ;'g'jfO{ k|Tofe"t ug]{ -l;4fGt g+= (_, kLl8t
/ ;fIfLx?sf] ;'/Iff, uf]kgLotf, :jtGqtf / Aoosf] k|Tofe"t ug]{ -l;4fGt
g+= !)_ bfloTjx? kb{5g\ .
#M! g]kfndf b08xLgtfsf s]xL kl/b[Zox?M
g]kfndf b08xLgtfsf kl/b[Zox?M qmdzM a9L/x]sf 5g\ . qmdzM sxnflnnfUbf]
lbzflt/ uO/x]sf] cg'e"lt eO/x]sf] 5 . k~rfot sfn -!(*%.() s} lardf %) hgf
ank"a{s a]kQf_, dlNns cfof]u k|lta]g -$% dfl/Psf . @#,)))
3fOt] . !)) k|x/L clws[t / /fhgLlt1x? laz]if bf]ifL . sfg"g / Aoj:yf sfod /fVg' dxTjk"0f{ kIf xf],=== xtf]T;fxg
agfpg] x'bf sfaf{xL ug{ ldNb}g -lul/hf k|;fb sf]O/fnf_, Dfcf]jfbL hgo'4sfn -)%@.)^@_ df
!&,@&$ sf] xTofdf &) k|ltzt ;/sf/L / #) k|ltzt u}/;/sf/L
-dfcf]jfbL_ kIfsf] sf/0fn] -OG;]s_÷, @)^@.)^# sf]
hgcfGbf]ngsf qmddf ePsf 36gfx?sf af/]df klg kL8sn] ;hfo kfpg] / kLl8tnfO{
dgfl;a Ifltlbg] sfo{x? x'g g;s]sf] ÷
dw]z cfGbf]ngdf yk b08xLgtf a9]sf] - ;z:q 4G4kl5 klg $&!
Dffl/P . @$) t/fO{ s} !% lhNnf af6 . t/fO{df cfwfl/t zz:q ;d"xsf] ;+Vof
Psk6s Ps;oeGbf a9L eof]_ eGg] cf/f]k /x\of]
.
;z:q 4G4sfntfsf 36gfx?df /x]sf b08xLgtfsf K|fltlglwd"ns s]xL
36gfx?nfO{ x]/f}+ < d}gf ;'g'jf/
36gf -@)^).!!.&, sfe]| . kfFrvfnaf6 b]jL;'gf/nfO{ vf]Hg cfPsf,
gkfPkl5 d}gfnfO{ nu]sf . anfTsf/ r/d oftgf xTofsf] cf/f]k . ;]gfgL lg/~hg
a:g]tnfO{ lgnDag u/L rf/}hgfnfO{ cbfntdf pkl:yt u/fpg] lhNnf cbfnt sfe]|sf]
cfb]z t/ =======÷ ch‘'{g
nfdf 36gf -clk|n !(, @))% sfe]|,
>Ls[i0fdfljsf] cWoIFf lahoL ;ef, dfcf]jfbL4f/f kqmfp, ufp 3'dfpg] sfo{ .
xTof . 3lt{5fk k'Ubf ;]gfsf] xjfO{ kmfol+/udf k/L d/]sf] eGg] lhls/ . cUgL ;fKsf]6fsf] lgb]{zgdf df/]sf] eGg]
cf/f]k . aGbL agfO{ df/]sf] dfgj clwsf/ cfof]usf] k|lta]bg ÷ lab'/ e6\6/fO{ 36gf M df]/+u,
@)^@.^.@( . b'uf{/fh /fO{sf] xTof, df]afOnaf6 k|fKt gDa/sf cfwf/df lab'/,
k"0f{ >]i7 / df]xg vgfn kqmfp . a]naf/Ldf af]nfP . kqmfp, oftgf / uf]nL
xTiof . ;af]{Rr;Dd k‘'u]sf] . Hfx]/L btf{ gug‘{sf] sf/0fsf af/]df
aofg u/fPsf] ÷ afFb/
d'9] 36gf M -rLtjg, @)^@.@.@@ . $! hgfsf] sf] d[To', &@ 3fOt]
. k|r084f/f ;fa{hlgs dfkmL dfu . 4G4kLl8tsf] gfddf s]xLsf] gfd} kg{ g;s]sf]
u'gf;f] . Gofosf] n8fO{ hf/L /x]sf] kLl8tx?sf] egfO{ ÷ ;l~hj s0f{ 36gfM wg'iff, @)^# c;f/, % hgfnfO{ kqmfp xTof . k|x/L sfaf{xLdf dfl/Psf]
;]gfsf] dfgj clwsf/ OsfO{ . ;af]{r af6 btf{ cfb]z @)^% kmfu'g . Dffgj clwsf/
cfof]uaf6 nf; pTvgg\ k|of; rf/j6fsf] cjz]if lgsfn] kl5 6f]nL la/fdL k/]sf] egL
:yug ÷ l8NnLk|;fb ;fKsf]6f 36gfM
hg;/sf/ k|d'v afUn'+u @)^!.!).@(, kqmfp
kZrft ?vdf afw]/ uf]nL xfgL xTof . Hfx]/L btf{ ug{ hfFbf k|x/Ln] dfg]
wDsL lbPsf] . kl/jf/4f/f cfzf dfl/;s]sf], d'2f cufl8 ga9fpg] lg0f{o÷. r]tgfy
l3ld/] 36gf - r]tgfy tyf z]v/gfy l3ld/] . b}lgs ?kdf ef]n]{6f/ SofDdf
xflh/L . @)%*.!).@% df nfz pTvgg\ u/L
k|fKt . cg';Gwf hf/L /x]sf] eGg] hjfkmsf] cfwf/df k'a]c kf]v/faf6 vf/]h .
;af]{Rr cbfntdf lar/flwg÷ pHhg
>]i7sf] 36gf -cf]vn9'+ufsf k"a{;ef;b afns[i0f 9'+u]nn;d]tn]
xTof u/]sf] ;af]{Rr cbfntaf6 ;a{Zj;lxt hGds}b ;hfo 7x/, t/ kqmfp gePsf gul/Psf÷ e}/jgfyu0f sf08M $( hgf aGbLnfO{ oftgf, xTof / nf; a]kQfsf]
cf/f]k, 36gf:yn hfFra'mem cjz]if k/LIf0fsf] qmdd, Kof/fh+u;lxtsf] kf;kf]6{ lvrL
kfpg l/6, sfaf{xL ug]{ clwsf/ ;/sf/sf] xf], lx8F8'nug{ /f]Sg ldNb}g ÷ sfpnf]
36gfM @)^# kmfu'g @^_ sfpnf] l6Kg uPsf dfly 6f9}af6 ;]gfn] uf]nL k|xf/ cd[tf,
b]lj;/f / rGb|snf ;'gf/sf] d[To',. !& ;}lgs / # hg fag sd{rf/L la?4 hfx]/L
glng / glbg bafa . ;xGofofwLjQmfsf] ;+of]hsTjdf cg';Gwfg sfo{bn . l/kf]{6 uf]Ko
÷ wd]{Gb| /fO{sf] lx/f;t d[To'
M vh'/Lof k|x/L rf}sL ?kGb]xL, @)^&.$.@), Hofg d'2fsf] ;Gbe{n] kqmfp, lx/f;t
oftgf d[To' ,hfx]/L lng cl:jsf/ ÷lai0f'dfof tfdf+u -sfNklgs gfd_ sf] 36gf M
@)%% df kltnfO{ lu/km\tf/ / xTof, @)%* k'; !% df
kqmfp, km"njf/L Aof/]sdf y'gf, nfQfn] es'{g], xftn] lk6\g], kmnfd hl8t
a'6n] xfGg], lt3|fdf s'Nrg], s'Gbf / kfOkn] xfGg], @^ lbg;Dd lbgFx"
lk6\g], cfvfFdf sfnf]kl6\6 af+w]/ xt\s8L nufpg], 5f]/f]klg kqmfp, 5f]/fnfO{ lk6]sf]
/ p lrRofPsf] cfjfh ;'Gg] u/L /fVg] /
;'gfpg], xltof/ / dfcf]jfbL b]vfOg; eg] 5f]/fnfO{ dfl/lbG5f} eGg] . k'a]c
kf]v/f4f/f l/xfO{ . km]l/ kqmfp gjnk/f;L rnfg . % hgfnfO{ ;fgf] Affv|fsf]
vf]/df ef]s} /fv]sf] . a'6jnsf] /fdgu/ nuL æhf vfP/ cfOh xfdL;+u ;'TgÆ egL
b'Ao{axf/ u/]sf . km]l/ l/xf . km]l/ kqmfp . @)^#.@.@
df slkna:t'af6 l/xf 4G4f]Q/ klg To;k|sf/sf 36gfx? x'g
5f]8]gg\ . laz]iftM t/fO{df z;:q ;d"xsf] hGd / ck/flws lqmofsnfkn]
u}/Gofos xTof ha{h:tL a]kQf,,ha{h:tL rGbf ;+sng, anfTsf/sf 36gfx? hf/L /x] .
#M@ a9\b} uPsf] b08xLgtfsf] kl/0ffd z;:q 4G4sfndf /fHokIfaf6 !@@$, dfcf]afbLaf6 ##! /
c1ft %$ ;d]t !^!( ha{h:tL a]kQfdf kfl/P -/fli6«o dfgj clwsf/ cfof]u_ . hgo'4sfn / dw]z cfGbf]ngsf]
qmdddf dfl/g]x?sf] ;+Vof !&,@^% - sfo{bn @)^* sf] k|lta]bg_ k'Uof] . !%)) hlt ufla;x? ;lxt ;/sf/L s]xL sfof{nox? dfq x}g,
s]xL AolQmut 3/x? klg Wj:t kfl/P . 3fOt]x?sf] ;+Vof cglulGt /x\of] . AolQmut
;Dkltsf] xfgL gf]S;fgL ;lxtsf ;du| kIfdf la:t[t zflGt ;Demf}tfkl5sf ;/sf/x?n] hgck]Iff
cg'?k vf;} s]xL ug]{ ;s]gg\ . kLl8tx? Gofosfnflu s/fO{ /x]sf 5g\ . kL8sx?
sfg"gL s73/fdf gcfO{, sfg"gsf] cfF+vfdf x/fO{/x]sf 5g\ . b[9 /fhgLlts
c7f]6 / dfgjLo ;+a]bgfnfO{ dWogh/ /fVb} o; ;DaGwdf ;xdlt x'g'kg]{ /fhgLlts bnx?
cf/f]k k|Tof/f]ksf] 3LgnfUbf] Aoxf/df / ;Qf /fhgLltnfO{ kmf]xf]/L v]nsf ?kdf
las[t u/fpb} 4G4sflng / 4G4f]Q/sf dfgj clwsf/ pn+3gsf uDeL/ 36gfx?sf] ;+af]wgdf
/fHon] ;d'lrt Wofg lbg ;s]gg\ . s]jn s]xL /fxt lat/0fsf sfo{x? / ;/sf/L
sfof{nox?sf] k'g{lgdf{0fsf] l;df/]vf jl/kl/ l;ldt /x].
#M# b08xLgtfnfO{
emg\ a9fjf <
b08xLgtf
cGTodf c;kmntf d'2f lkmtf{sf lg/Gt/tf lul/hfsfn %&, k|r08sfn #$( / dfwjsfn @%% hDdf ^^! .
k|lta]bgx?n] bf]ifL 7x/]sfx?sf] kbf]Gglt÷,
hfx]/L lng cl:jsf/÷ hglaZjf;df sdL M P8ef]s];L
;lxtsf] km]= @))* sf] cg';Gwfgdf ^# k|ltztn] sfaf{xL x'g]df lg/fzf AoQm u/] eg]
*) k|ltztn] k|lhcsf] e"dLsfsf] af/]df lg/fzf AoQm AoQm u/]sf÷. dffgj clwsf/jfbL ;+:yfx?nfO{
c;xof]u u/]sf] -la:t[t zflGt
;Demf}tfn] b'a} kIfn] ^) lbg leq ;fa{hlgs ug]{ eg]sf] t/ u/]gg\ . UNOHCR/
Advocacy……… x?nfO{ cWoog cjnsf]g ug{ ;/sf/ kIfn] g}
a9L glbPsf]_ cfnf]rgf / cf/f]k ÷ Dffgjclwsf/
pn+3gsf] clelnvLs/0fM !%)) ufFplasf; ;ldlt ejgx? Wj:t eP . ha{h:tL
rGbfsf a]yfx? ceb} cfn} 5g\ . d}gf ;'g'jf/ cflbsf d'2fsf kmfO{nx? dfq tof/÷. oftgf jf a]kQf k4ltut
?kdf rn]sf] $( hgfnfO{ of]hfga4 9+un] a]kQf kfg]{ e}/jgfyu0fsf] sf08
cflb ÷ sfg"g ;'wf/sf
Goflos cfb]zx? ;/sf/n] cj1f jf gh/cGbfh at{dfg sfg'gn] ;d]6\b}g . cfjZos sfg'g g}
ePgg\ . To;}n] k|efjsf/L cg';Gwfg txlssft / sfaf{xL klg x'g ;s]g . sfg'g agfFp,
a]kQf 5fgalg tyf ;To lg?k0f Pjd\ d]nldnfk cfof]u agfpF . -;af]{Rr cbfnt &
h'g @))&_ ÷ hfx]/L b/vf:t g} btf{ gug]{, cbfntsf] cfb]z
cg';f/ btf{ u/Lxfn]klg sfaf{xL gug]{,laefuLo sfaf{xL x'g' jf ul/g' kg]{
kbflwsf/LnfO{ a9'jf ug]{ h:tf kl/b[Zox? b]vf k/L/x] . 4G4sfndf ePsf uDeL/ dfgj
clwsf/sf pn+3gsf 36gfsf ;DaGwdf cfd ?kdf 4G4/t kIf dfcf]jfbLn] ;du| 36gfnfO{
lnP/ dfkmL dfu]sf] klg 5}g / ;/sf/n] :j]tkq hf/L;Dd u/]sf] 5}g dlxnf la?4 lx+;fsf 36gfx? a9\b} uPsf 5g\ . ;g\ @)!! sf] tYof+sdf ^) b]lv &) k|ltztn]
s]xL g s]xL lx+;fsf] cg'ej u/]sf,
Dffl//g]sf] ;+Vof %$ /x]sf], dlxnf la?4sf lx+;fsf d'n sf/0fx?df bfOhf], af]S;L, 3/]n" laafb, 5fpk9L, c+z b]lvPsf] / anfTsf/ #@* -@!&
hgf !* aif{ eGbf sd pd]/sf_ ePsf] OG;]ssf] cWoogaf6 b]lvPsf] 5 . cem}klg
jnfTsf/sf 36gfx?df hfx]/L glbg jf glng bafa cfpg] u/]sf b'Mvb ;Gbe{x? -cGgk"0f{
kf]i7 @^ h]7, @)^(, ;f]gfk'/ ;'g;/Ldf !# hgf4f/f anfTs[t lszf]/Lsf] kL8fsf]
;Gb{edf_ 5g\ .
#M$ b08xLgtf cGTosf k|of;x?M
#M$M!_M la:t[t zflGt ;Demf}tf -@)^#.*.!@_M 4G4sf] qmddf ePsf dfgjclwsf/ pn+3gsf ;DaGwdf ;TotYo ;'lglZrt ug{ /
;fdflhs d]nldnfksf] jftfj/0f lgdf0f{ ug{ cfk/L ;xdltaf6 pRr:t/Lo ;Tolg?k0f tyf
d]nldnfk cfof]u u7g ug]]{ - ;Demf}tfsf] %M@M%_ / b08xLgtfsf] ;+/If0f ug{ gkfpg]
/ kLl8t jf kl/jf/sf] clwsf/sf] ;'lglZrt ug]{ k|lta4tf -&M!M#_ .
#M$M@_M g]kfnsf] cGtl/d ;+ljwfg @)^# M z;:q 4G4sf] qmddf dfl/Psfsf kl/jf/ jf 3fOt] eO{ ckf+u / czQm
ePsfx?nfO{ plrt /fxt, ;Ddftyf k'g{:yfkgsf] Joj:yf ug]{ -wf/f ## t_÷ z;:q 4G4sf] qmddf a]kQf kfl/Psf AolQmx?sf] ;DaGwdf ul7t 5fgjLg
cfof]usf] k|lta]bgsf cfwf/df To:tf AolQmx/sf kLl8tsf kl/jf/x?nfO{ /fxt pknAw
u/fpg] -wf/f ##
y_÷z;:q 4G4sf] qmddf la:yflktx?sf] k'g{:yfkgf
ug{ gi6 ePsf lghL tyf ;fa{hlgs ;DklQx/sf] xsdf /fxtk|bfg ug{ tyf Wj:t
;+/rgfx?sf] k'gM lgdf0f{ ug{ laz]if sfo{qmd ;~rfng ug]{ -wf/f @# b_ ÷ ;To cGj]if0f ug{ tyf ;dfhsfdf d]nldnfksf]
jftfj/0f lgdf0f{ ug pRr:t/Lo ;To lg?k0f tyf d]nldnfk cfof]u u7g ug]{ - wf/f @# w_ ÷ s'g} cbfnt jf Goflos
clwsf/L ;dIf g]kfn ;/sf/sf] tkm{af6 d'2f rnfpg] jf grnfpg] eGg] s'/fsf] clGtd
lg0f{o ug]{ clwsf/ dxfGofofwLjQmfnfO{ x'g]5 -wf/f !#%=@_ .
#M$M# _ law]osx? Aoj:yflksfdf btf{ -s_ ;Tolg?k0f
tyf d]nfldnfk cfof]u law]os -v_ kmf}Hbf/L ck/fw tyf sfo{ljlw ;+lxtf law]os
====cflb
#M$M$_ cGt{/fli6«o ;xof]u / k|of;x? M ;o+'Qm /fi6«;3, pRrfo'Qm, o'/f]lkog o'lgog, OG6/g]Zgn sdLzg ckm
h'/Li6, cfO;Lcf/;L, ======.
#M$M%_ dfgj clwsf/jfbL ;:+yfx?sf] ;xof]u / k|of; M /fli6«o dfgj clwsf/ cfof]u, P8ef]s];L kmf]/d, dlxnf tyf dfgjclwsf/
tyf k|hftflGqs d~r=========.
#M$M^ k'g{lgdf0f{ tyf /fxt lat/0f M 4G4 kLl8t /fxt k|lqmof -lgb]{lzsf_ agfO{
d[To' / a]kQf ePsf]df kl/jf/nfO{ ? ! Nffv, lawjfnfO{ ? @%))). , #) lbg a9L
ckx/0f ePsf]df ? @%))). , cf}iflw pkrf/df lan cg';f/, k"0f{ ckf+utfdf @
nfv, 5fqa[ltdf ? !) b]lv !^ xhf/;Dd
Ifltdf d"Nofs+g a/fa/ lbg] Aoj:yf u/]sf] 5 . &% lhNnf:t/Lo, @% eGbf a9L gu/kflnsf:t/Lo
/ sl/j !^)) eGbf a9L ufpF ljsf; ;ldlt:t/Lo zflGt ;ldltx? u7g ul/Psf] . ;z:q åGåsfndf ljR5\ofOPsf ;Dk"0f{ %#
:yfgsf af?bL ;'?Ë gi6 ug]{ sfo{ ;DkGg ePsf] . clwsf+z d[ts jf a]kQfsf kl/jf/
tyf 3fOt]x?n] k|f/lDes /fxt kfO ;s]sf . lbg] / kfpg] qmd hf/L /x]sf] .
#M$M& _ 4G4/t ;d"x jf bn;+u jftf{ / ;xdltsf] k|lqmof hf/L M ;/sf/L jftf{ 6f]nL / g]kfn lk58fju{, IfqL
/fli6«o cfGbf]ng ;ldlt, dlxnf bjfj cleofg, a|fXd0f ;dfh g]kfn, r'/]efj/ /fli6«o
Pstf kf6L{, ls/fFt hgafbL js{; kf6L{, clvn t/fO{ d'lQm df]rf{ / g]kfn z}lIfs
u0ftflGqs d~r ljr jftf{ eO{ xfn;Dddf ljleGg tLg bh{ghlt ;d"xx?;+u laleGg
;xdlt sfod ePsf] .
#M$M*_M Goflos lg0f{o, cfb]z / ;lqmotfM sl/a Ps;o hlt -P8ef]s];Lsf] dfq} kxndf ^% yfg btf{ eO;s]sf / $(
k|lqmofdf /x]sf_ hfx]/L b|vf:t btf{ ug{ cfb]zx? hf/L ePsf 5g\ . btf{ cfb]z
cg';f/ btf{ gug]{nfO{ aofg u/fpg];Ddsf sfo{ ePsf -df]/+usf lab'/ e6\6/fO{sf]
d'2fdf_÷a]kQf kfl/Psf AolQmx?sf]
;+/if0f ;DaGwL P]g agfpg, a]kqf x'g' jf kfl/g'sf] sf/0f/ cj:yfsf af/]df
hf+ra'emug} cfof]u u7g ug]{, cg';Gwfg tyf cleof]hg ug]{, d[t / a]kQfsf
kl/jf/nfO{ tTsflng /fxt lbg -/fh]Gb| 9sfnsf] d'2fdf_÷ / yk /fxtsf sfo{qmd Nofpg ;d]t lgb]{zgfTds cfb]z ePsf] .
sfg"g lgif]lwt ck/fw hf] sf]xLn] u/]sf] ePklg p sfg'gsf] kl/lwdf cfpg'
kb{5, kb jf jbL{ kf]zf jf cf]xf]bf s;}sf] /Iff sjr x'g ;Sb}g sfg"gsf]
cf+vfdf ck/fw s]jn ck/fw xf] / ck/fwL s]jn ck/fwL To;}n] x/ck/fwL ;hfo efuL
x'g' kb{5 . ;+qmd0fsflng Gofo k|0ffnL gePsf] cj:yfdf ;fdfGo Gofok|0ffnLn] ult
lnG5 . -holszf]/ nfnsf] d'2fdf÷, g]kfn sfg"g klqsf @)^^ lg=g=
*)&(_ ;+qmd0fsflng Gofo k|0ffnL gePsf] cj:yfdf ;fdfGo Gofok|0ffnLn] ult
lnG5 . )^$.!@.)& df sfsfsf] 3/df ePsf] ad la:kmf]6df @ hgf dfl/Psf /
3fOt]x?nfO{ O6fe6\6fdf nu]/ hnfPsf] laifodf k"a{dGqL cfkmtfj cfnd la?4 d'2f grNg] tTsflng dxfGofofwLjQmf
>L o1d"lt{ aGhf8]sf] @)^%.#.@) sf] lg0f{o . ;af]R{r cbfntaf6 ab/ eO{
d'2f rnfpg] cfb]z . nf]stflGqs /fHodf sfg"g / Gofo k|0ffnL slxn]klg lg:s[o
x'b}g . sfg"g slxNo} l/Qf] x'b}g . hfx]/L btf{ u/L sfaf{xL rnfp,
;+qmd0fsflng Gofo ;DaGwL sfg"g
cfpkl5 ;f]xL cg';f/ x'g] g} 5 -l/6 g+ !)($, @)^*_ . btf{ hfx]/L cg';f/ l;3|
cg';Gwfg txlssft ug' /lg/Gt/ pk]Ifftkm{ uDeL/ /xL ;qlmotf b]vpg cfjZos / plrt
sbd rfNg]tkm{ ;r]t u/fpg' egL k|x/L k|wfg sfof{no;d]tnfO{ lgb]{zgfTds cfb]z - l/gf /;fOnL / ;'eb|f rf}nfufO{sf] d'2fdf_======cflbsf
;Gb{edf k/]sf d'2fx?df ePsf afWofTds cfb]z jf lgb]{zfTds cfb]zx?n] Gofodf OGsf/Lsf
b'Zk|of;x? sdhf]/ x'b} uPsf 5g\ .
$M s]xL ;sf/fTdstfsf s]xL ;+s]tx?M
s_ g]kfnL ;]gfn] b08xLgtfnfO{
k|>o glbg] gLlt canDag u/] cg'?k g]kfnL ;]gfsf s'g}klg ;b:oaf6 dfgj clwsf/
pn+3g ePsf] egL h'g;'s} dfWodaf6 k|fKt ph'/L jf 36gfx? pk/ tTsfn cg';Gwfg u/L
bf]ifL kfOPdf cfjZostfg';f/ sfaf{xL ub}{ cfPsf]=====dfgj clwsf/ xgg\ ug]{nfO{
bl08t ;d]t u/L z'Go;xgzLntf ckgfPsf] -dfgj clwsf/ jif{ k':ts @)!@, OG;]s k[i7
%#*_
v_ dfgj clwsf/ pn+3gdf %*$ hgf
sfaf{xL k/]sf 5g\ . AolQmsf xs clwsf/ s'g} cj:yfdf klg xgg\ x'g' x'b}g eGg]df
g]kfn k|x/L ;r]t, ;hu / k|lta4 5 . -pxL
k[=%$)_
u_ dfgj clwsf/ xgg ug]{ z;:q
k|x/L pk/ z'Go ;xgl;ntfsf] dfGotf cg'?k ;z:q k|x/L pk/ sfaf{xL ug]{ ul/Psf]
-k[i7= %$!_.
3_ ch'{g nfdfsf] 36gfsf] ;Gb{edf Pdfcf]jfbL g]tf clUgk|;fb
;fKsf]6fnfO{ cd]l/sf / ci6]«lnofn] eLiff lgif]w u/]sf] . d}gf ;'g'jf/sf]
36gfsf] ;Gb{eaf6 ;]gfgL lg/~hg a:g]tnfO{ zflGt;]gfaf6 lkmtf{ k7fOPsf] .
% kf7 l;Sg] s]xL ;Gb{ex?
s_ lk;] yf]d; laafbM s]/fnfsf] k|flGto vfB ;lrj x'bf kfof]lng
cfoftdf clgoldttf ePsf] cf/f]k -7x/eg] ePg_
nfu]sf lk;] yf]d;nfO{ k|d'v lgaf{rg cfo'Qmdf l;kmfl/; . la/f]w, lkmtf{,
. kl5 lrkm lelhn]G;df lgo'lQm . ;af]{Rr cbfntdf l/6 . æ;bfrf/ sfod u/fpg] lgsfodf z+sf:kb / laafbf:kb AolQmfnfO{ /fVg' eg]sf]
;bfrf/sf] pN6f] sfo{ xf]Æ— ef/tLo ;af]{Rr cbfnt .
v_ rfN; 6]n/sf] laafbM nfOa]l/ofsf
k"a{/fi6klt, l;of/flnof]gf dfdfnfdf u7Lt Gofofno4f/f !((! b]lv @))@ ;Ddsf]
u[xo'4df ;d{yg / xltof/ lbPsf], xTof / anfTsf/sf 36gfdf ;xefuL / ;xof]uL /x]sf]
cf/f]kdf *) jif{sf] sf/faf; ;hfo . ædfgj
OltxFf;sf] h3Go ck/fw dWo]sf] PsÆ GofofwLz l/r8{n'O;_
u_ xf]:gL d'af/s laafbM OlhK6sf /fi6«klt xf]:gL d'af/s / /IffdGqL xlan cn Pn6L . ;g\ @)!!sf]
k|bz{gdf ()) hlt dfl/Psf] . k|bz{gsf/Ldfly uf]nL rnfpg] cfb]z lbPsf] 7x/ .
3_ l8cfOhLsf]
sfo{qmd alxisf/M b}n]v .
@)^#.$.@& df vfg]kfgLsf] sfo{qmddf 5nkmnsf nflu af]nfO{, dfcf]jfbL4f/f xTof
ul/Psf kqsf/ 8]s]Gb|/fh yfkfsf] xTofdf ;DnUg dfcf]jfbL sfo{stf{nfO{ kqmfp
gu/]sf] la/f]wdf . h]i7 @# df ePsf] l8cfOhL kfj{tL yfkfsf] kqsf/ sfo{qmd / ;fj{hlgs sfo{qmd kqsf/ Pjd\
:yfgLo hgtfaf6 alxisf/ -sflGtk'/ h]7 @$,@)^(_.
ª_ lx;]g xfa|]sf] laafbM rf8sf /fi6«klt . !(*@ b]lv !(() ;Ddsf] sfo{sfndf cfGtl/s lab|f]xdgsf]
nflu cfdxTof u/]sf] cf/f]kdf o'/f]lkog cbfntdf d'2f . dfr{ !^. @))^ df
o'/f]lkog ;+;b4f/f eT;gf{ / P]Soa4tf .
^ b08xLgtf cGTosf ;Gb{edf b]lvPsf ;d:ofx?
^M! /fhgLlts ;dembf/L / OR5fzlQmsf] cefjM ;dembf/L gx'g] / ePklg bLuf] gx'g],
u}/Goflos xTof, ha{h:tL a]kQf jf cGo dfgj clwsf/ pn+3gsf uDeL/ 36gfsf
bf]ifLnfO{ sfaf{xL tyf kLl8tnfO{ /fxt lbg] ;DaGwdf b[9 Or5fzlQmsf] cefj
b]lvPsf] 5,.
^M@
;d'lrt /fli6«o sfg"gsf] cefj M s]xL
sfg"gx?df /x]sf dfgj clwsf/ la/f]wL ;Gb{e / cj:yfx?df cem} k'g/fanf]sg x'g
;s]sf] 5}g . h:tf]M st{Ao kfngsf]
lznzlnfdf c;n lgotn] u/]sf]df s'g} klg cbfntdf d'2f grnfO{g] / ;hfo klg gx'g] -;}lgs P]g @)^# / ;z:q k|x/L jn P]g @)%*_,
kqmfp ug{ vf]Hbf efUg vf]h]sf]df 3'+8fd'lg xfGg rnfPsf] uf]nL nfuL d/]df aft
gnfUg] - cfaZos j:t' ;+/If0f P]g @)!@ sf] bkmf ^, /fli6«o lgs'~h tyf aGohGt' ;+/If0f P]g
@)@( sf] bkmf @$-@_ tyf ag P]g @)$( sf] bkmf %%_÷ c;n
lgotn] u/]sf] sfd jf st{Aokfngsf] l;nl;nfdf u/]sf] sfdaf6 x'g uPsf] Ifltsf]
nflu ;hfo efuL gx'g] / Ifltk"lt{ ltg{ gkg]{ - :yflgo k|zf;g P]g @)@*
tyf k|x/L P]g @)!@ sf] kmf #&_ cflb Joj:yfx? ÷ ljljw ;Gb{ex?sf cfjZos sfg"g agfpg
cbfntn] cfb]z lbPklg ;/sf/n] agfPsf] 5}g .
^M# oyfy{ tYof+ssf] cefj M cem}klg ;du| tYof+sx?sf] ;+sng x'g g;s]sf]
cj:yf 5 . afFb/d'9] 36gfdf k/]sfx? dWo] s]xLsf] gfd 4G4 kLl8tsf] ;"lrdf
g/x]sf] eGg] u'gf;f] o;sf Ps ha{h:t
pbfx/0f xf] . d[ts / a]kQfsf] ;+Vof t cem} Plsg x'g ;s]sf] 5}geg] 3fOt]x?sf]
af/]sf tYof+sx?sf] cBfjlwstf emg} sl7gtfsf] laifo xf] .
^M$ Goflos cfb]z jf lgb]{zgx?sf] cj1f M hfx]/L g} btf{ gug]{, cbfntdf pkl:yt x'g jf
u/fpg cfb]z lbOPklg gx'g] jf gu/fpg], cfjZos sfg"g th"{df / gLltut
lg0f{ox? ;/sf/n] g} gug]{, dfu cg';f/sf] ;"rgf jf sfuhftx?
cbfntnfO{ pknAw gu/fpg] cflb .
^M% /f]d ljwfg cg'df]bgsf] cefjM !& h'nfO{ !((* df d:of}bf tof/ eO{, !
h'nfO{ @))@ df /f]ddf kfl/t÷, !!# b]zn] cg'df]bg u/L;s]sf] ÷,
:yfoL k|s[ltsf] cGt{/fli6«o sfg"gL cfwf/ xf] /f]d lawfg . cGt{/fli6«o
kmf}Hbf/L cbfntsf] If]qflwsf/df kg]{ jf kfg]{ ;Gb{edf /f]d ljwfgsf] cg'df]bg
klxnf] zt{ xf] . ;fpg (, @)^# df o;sf]
cg'df]bgsf] ;DaGwdf cfaZos sfaf{xL cufl8 a9fpg k|ltlglwe;fn] ;/sf/nfO{ lgb]{zg
lbP/ sfo{bn u7g eO{ cWoog k|lta]bg k]z ePklg uf]Ko /x]sf] 5 / tt\;daGwL sfd
cufl8 ga]9]sf] l:ylt 5 . o;}u/L a]kQf kfl/Psf AolQmx?sf] ;+/If0f ;DaGwL dxf;lGw
@))^ sf] ;d]t cg'df]bg cfjZos 5 . /f]]d lawfgsf] cg'df]bg kl5 /fHon] k|fb]lzs
clwsf/If]qsf] cbfntd clgjfo{ ?kdf sfaf{xL ug'{ u/fpg' kb{5 / gu/] p;sf]
If]qflwsf/ k|f/De x'G5 . /fHo gful/sx?k|lt pQ/bflo aGg, dfgjtfsf] /Iff ug{,
b08laxLgtf /f]Sg, cjsf 36gfdf hafkmb]xLtf a9fpg /f]d lawfgsf] l;3| cg'df]bg
cfjZos 5 .
bf];|f] laZjo'4kl5 lah]tf /fi6«sf] cfk;L
;xdltn] Go'/]Dau{ Gofofno u7gkl5 GofofwLs/0fn] Go"/]Dau{ l;4fGt lglZrt
u/\of] . kl5Nnf lbgx?df o'uf]:nfleof -!((# d] @%_÷, ?jf08f -gf]=!(($_
÷ l6df]/ - ;g\ !(((_ ÷, sf];f]ef] -@))) ;g\_÷, l;of/flnof]gf
-;g\ @)))_ / sDaf]l8of -;g\ @))#_ df u7g
ePsf x'g\ . dfgjtf la/f]wL ck/fwdf /fli6«o sfg"gn] ;+af]wg gu/]klg
cGt{/fli6«o sfg"g cfs{lift x'g] / s;}n]klg pGd'lQm gkfpg], zflGt, o'4 /
dfgjtf la/f]wL ck/fw cGt/fli6«o ck/fw dflgg] dfGotf lglZrt u/]sf] 5 .
^M^ dfgj clwsf/ ;:+s[ltsf] cefj M Aoaxf/df ck/fw cg';Gwfg kIf
klxn] y'g clg ;'g ;:+s[lt hf/L 5 . hfx]/L kg'{ / dflg; kqmfp
ug'{ g} k'k{Ifsfnflu y'gfdf /fVg'sf] ;:+sf/ alg/x]sf] 5 . Psflt/ a}1flgs
cg';Gwfg kIfsf] cefj 5, csf]{lt/ sfg"g sfof{Gjog clwsf/Lx?sf] x\bodf dfgj
clwsf/ lzIff / ;:+s[ltn] ;d'lrt ?kdf :yfg lng ;s]sf] 5}g .
^M& ;fwg / ;|f]tsf] sdL M ck/fwLx?
cg';Gwfg ;+oGq / k|lqmofeGbf k|foM ;w} Ps sbd cufl8 x'G5g\ t/ oxf t rf/ sbd
cufl8sf] l:ylt 5 . cTofw'lgs ;fwfg / cfjZos ;|f]tsf] cefjdf cg';Gwfg afWofTds
sf/0fn] kl5 k/]sf]klg 5 . ck/fwL df]6/;fOsndf s'b]sf] 5 cg';Gwfg kIf k}bn
dfr{df < ck/fwL cTofw'lgs l8lh6n Sofd/f lnP/ lx8]sf] 5, cg';Gwfg kIf k]lG;n
:s]rL+usf cfwf/df < clg sxf+af6 x'g ;Sb5 k|efjsf/L cg';Gwfg txlsstf < ^M* hgr]tgfsf] sdLM clzIffsf] sf/0fn] dfgj
clwsf/sf cfwf/e"t kIfsf] ;}4flGts Pjd\ pn+3gdf Gofo k|flKtsf] k|lqmofsf]
af/]df hfgsf/L s} cefj 5 . ;"rgf lbg] / ;"rgfsf] ;+/If0fsf]
bfloTjjf]wsf] cefj klg 5 . dfgj clwsf/ pn+3gsf] uDeLo{tfsf] ;jfn csf]{nfO{ kg'{
eg]sf] klg cfkm}nfO{ k/] ;/x xf] eGg] 1fg / lja]s sfg"g sfof{Gjog
clwsf/;lxt cfd gful/sdf ha;Dd x'b}g, ta;Dd b08xLgtfsf] cGTodf gful/s ;xof]un]
/fd|f] prfO{ kqmg ;Sb}g .
^M( ;}4flGts
ljjfb M 4G4sflng 36gf dfgj clwsf/ pn+3g jf st{Ao kfng < of] uDeL/
;}4flGts ;jfn ag]sf] 5 . dfgj clwsf/ ljlwzf:q klxnf] kIfdf 5, /fhgLlt zf:q
bf];|f] kIfdf . dfgj clwsf/jfbLx? klxnf] kIfdf / sfg"g sfof{Gjog clwsf/Lx?
-laz]iftM sfo{kflnsf / dftxt_ bf];|f] kIfdf . b08xLgtfsf] ax;sf] qmddf ck/fwLsf]
dfgj clwsf/sf] /IffnfO{ k|wfgtf lbg] ls /fHosf] zflGt ;'/Iff jf Aoj:yfnfO{ <
ck/fwLnfO{ s;/L cGo gful/s ;/x Aoaxf/ ug{ ;lsG5 < o;k|sf/sf ;jfnx? p7\g] u/]sf5g\
. ;]gf tTsfn b'Zdg;+u n8L/x]sf] / k|rlnt sfg"g -cf+tsafb tyf laWjf+;fTds
ck/fw lgoGq0f sfg"g_ adf]lhd g} sfd u/]sf]n] lg/~hg a:gt] pk/ s'g} d'2f g}
5}g eGg] ;]gfsf] hjfkm -waiting for justice -www.Nepal.ohchr.org_ .
ck/fwL k"hgLo kSs} x}g
t/ x}g /fHo jf sfg"g sfof{Gjog clwsf/Lsf b'Zdg klg . pgLx?sf s]xL dfgj
clwsf/x? l;ldt x'g k'u]sf x'G5g\ t/ ;a} clwsf/x? x}gg\ . l;ldttfsf] lardf klg
sfg"g adf]lhd g} Aoaxf/ ck]lIft dfq x}g clgjfo{ 5 .
^M!) km};nf sfof{Gjogdf sdhf]/L M @)^* c;f/ d;fGt;Dd km};nf cg';f/sf hl/jfgf
c;'nL ? $, @@, #) ,*, ^$(., s}b c;'nL
afFsL **,(*# aif{ ! dlxgf !@ lbg tyf 7x/]sf km/f/ ck/fwL ;+Vof sl/a @*)))
/x]sf] l:ylt 5 . ha;Dd Goflos km};nf jf cfb]z / cw{Goflos lg0f{ox?sf] sfof{Gjog
x'b}gg\ tj;Dd b08xLgtfsf] cGTo dflgb}g . km};nf sfuhdf x'g] Aoaxf/df ck/fwL
km};nfx?nfO{ g} luHofpb} Gofofno jf GofosdL{s} j/Lk/L lx8\g] l:ylt eg]sf] Hofb}
nHhf:kb l:ylt xf] . o;n] p;nfO{ k'gM ck/fw ug{ k|>o dfq lbb}g, c? goFf gofF
ck/fwLx?sf] klg hGd x'gdf k/f]Io ?kdf k|>o lbG5 . / sfg"gsf] zf;gsf]
pkxf; ub{5 .
& Gofodf kx"Fr < &M! cGt/fli6«o dfgjLo sfg"gsf] pn+3gaaf6 l;lh{t zf/Ll/s cyjf dfgl;s
Iflt, efjfgfTds kL8f, cfly{s Iflt jf df}lns clwsf/sf] tflTjs lauf/;lxt j}olQms
cyjf ;fd'lxs tj/n] k|ToIf jf ck|ToIf ?kdf Iflt Aoxf]/]sf] AolQm jf kl/jf/ jf
;xof]uL ;xof]uL x? kLl8t x'g\ -ck/fw tyf clwsf/ b'?kof]u kLl8tx?sf] Gofo ljifos
cfwf/e"t l;4fGt g+ * . kl/k"/0f ;DaGwL ;+/f;+ l;4fGt g= *_
&M@ lhDd]jf/nfO{ cleof]hg tyf bf]ifLnfO{ b08Lt ug'{ /fHosf] st{Jo xf]
-;/f;= l;+ g+ $_÷lz3|,k"0f{, :jtGq tyf lgikIf cg';Gqfg ug]{, d'2f rnfpg],
b08Lt ug]{ / kL8Ltx?sf ;DaGwdf pko'Qm pkfo ckgfpg] -cBfjlw l;=g+ @$÷ kL8sx?nfO{
Gofofno ;dIf pEofOg' kg]{ - dfgj clwsf/ k/Lifbsf], g]kfn ;DaGwL hgj/L @)!! sf] ;dLIff a}7s_
&M# k|fKo
;Dk"0f{ 3/]n" pkrf/sf] k|of; ;dfKt ePsf], c?s'g} sfo{ljlwaf6 5fgaLg
hf/L gePsf] cj:yfdf k/]sf] ph'/Laf/] /fHokIfnfO{ ;"rgf lbO{, 5 dlxgfleq
k|fKt k|ltafb tyf hfFra'em k|df0fsf d"Nofs+gsf cfwf/df cfPsf] lgisif{ /fo
kIf / /fHonfO{ lbg] -ICCPR cltl/Qm cfn]v_ .
*M kLl8tsf] Gofodf kx"Frsf nflu -s] ug{] < s;/L ug]{ <_
*M! a]kQf 5fgaLg cfof]u /
;Tolg? tyf d]nldnfk cfof]u u7g ug{ tt\;DaGwL law]ox? tTsfnsfnflu kl/dfh{g;lxt ;+ljwfgsf]
wf/f $#-!_ sf] dd{ / efjgfcg'?k /fhg}lts ;xdltsf] cfwf/df cWofb]zsf] dfWodaf6 sfg"g
NofO{ cnu cnu cfof]ux? u7g ug]{, / ;+;b Joj:yfePkl5 l:js[t ug]{ .
*M@ dfgj clwsf/ pn+3gsf
;Gbe{x?nfO{ z;:q 4G4sflng / ;+qmd0fsflng
u/L cnu cnu ?kdf laeQm u/]/ cWoog, cg';Gwfg tyf d"Nofs+g ug]{ .
*M# 36gf xF'bfsf avt sfod /x]sf]
tt\;DaGwL df}h'bf sfg'gsf cfwf/df hfx]/L btf{ tyf cg';Gwfgsf ;DaGwdf k|x/L /
;/sf/L jlsnnfO{ hafkmb]xL agfpg] . btf{ eO;s]sf hfx]/L b|vf:tx?sf ;DaGwdf
oyfl;3| cg';Gwfg tyf txlssfg u/L 6'+Uofpg] .
*M$ dfgj clwsf/ pn+3gsf ;DaGwdf
k/]sf d'2fx?sf ePsf cfb]z jf km};nfx?sf] sfof{Gjogsf] ;DaGwdf q}dfl;s ?kdf
cg'udg, cfjZostfg';f/ lgl/If0f ;d]t u/L Goflos cfb]zsf] sfof{Gjogdf cbfntL
;lqmotf a9fpg] . dfgj clwsf/ ;+/If0fdf cfjlws jf cfsl:ds ?kdf Goflos
;'kl/a]If0f ug]{ . c6]/Lx?nfO{ cfjZostfg';f/ ckx]ngfdf sfaf{xL tyf Goflos cfb]z
cj1fsf] laz]if cfb]z -Judicial structure_ hf/L ug]{ .
*M% hgo'4 kIfn] ;z:q o'4sf ;dodf
ePsf laz]iftM dfgj clwsf/ pn+3gsf uDeL/ 36gfx?sf af/]df ;fj{hlgs ?kdf ;du|
36gfnfO{ lnP/ Pdfcf]jfbLn] cfd ?kdf dfkmL
dfUg] / ;/sf/ kIfn] :j]tkq hf/L
ug]{ .
*M^ 36gf gbf]xf]l/g] k|lta4tfsf] lglZrttfsfnflu ;du| sfg"gx?df
k'g/fanf]sg, ;+u7gfTds ;'wf/ / ;+:yfut nf]stflGqs/0fnfO{ lg/Gt/tf lbg] .
*M& /fHos} ;oGqaf6 kLl8tsf] Gofodf kx"Fr x'g] kofK{t cj;/, cEof;, sfg'g
Pjd\ ;+oGqsf] :yfkgf / lasf; ug]{ .
*M* kLl8t pk/ ;b\efj hufpg]M
bf]ifLnfO{ oyf;Dej sfaf{xL u/]/, ;fdflhs ;b\efj hufP/, kLl8tnfO{
cfTd;+od u/fP/, kL8ssf] Ifdfofrgf u/fP/, ;dfhdf k'g{;+/rgf / kLl8tk|ltsf]
;fdflhs tyf ;:+yfut bfloTj clea[l4 u/]/ .
*M( xflgk"/0f
ug]{ u/fpg]M kLl8tnfO{ kg{ uPsf] gf]S;fgLsf] cfly{s
Ifltk"lt{ Aoj:yf, k"af{j:yf, cf>Ltx?sf] x]/rfx, k7g kf7g /
/f]huf/Lsf] lgZrotfsf] k|Tofe"lt, d[tssf] :d[lt / ;ddfg b;f{pg] ljljw
lqmofsnfkx? u/]/ .
*M!) /fli6«o dfgj clwsf/ cfof]un] laz]if ;lqmotfsf;fy ;xof]usfnflu cfd
gful/s;d]tnfO{ cg'/f]w u/L, a[xQ/ hfFra'em, tYo;+sng, pTvgg\;d]tsf sfo{x? u/L
36gf / kL8sx?sf] ;"lrs/0f
-clelnvLs/0f_ u/L ;fa{hlgs ug]{ .
*M!! cGt/fli6«o lgsfo jf dfgj clwsf/jfbL ;:+yfn] 36gfsf] e|T;gfsf cltl/Qm kL8sx?nfO{ k|a]zf1f lgif]w, cGt{/fli6«o sfo{If]qdf
5gf}6df s8fO{ / ;xof]usf k"a{zt{df
/fVg] .
*M!@ dlxnf, jfnaflnsf /
c;zQmx?sf] ;jfndf yk ;+a]bglzntf / laz]if sfo{ljlwsf] cjnDag ug]{ .
*M!#] u}/Goflos xTof, ahhkm\tL
a]kQf / cGo uDeL/ ck/fw -anfTsf/, q'm/ oftgf, la:yfkg_ sf ;DaG3df lgikIf cg';Gwfg ug{ u/fpg
g]kfnL ;]gf, g]kfn k|x/L / ;z:q k|x/L jnsf] k"0f{ ;dGjog / ;xof]usf]
;'lglZrtf ug]{ . ;}Go Gofok|0ffnLdf ;'wf/ ug]{, .
*M!$ cGt/fli6o ;xof]u hf/L /x]sf] cGt{/fli6«o ;xof]unfO{ ;b'kof]u ug]{ .
lkm|h x'g glbg] u/L sfd ug]{ .
*M!% sAhf ;DklQ lkmtf{ tyf kll8t
;d'bfos} ;DGjodf 4G4 kLl8tsf cfwf/e"t cfjZostf k"lt{ug]{ qmddf
Ifltk"lt{sf cltl/Qm laz]if cfly{s ;xfotf jf pTkfbglzn sfo{sfnflu sd
;x'lnotdf C[0f tyf, /f]huf/Lsf cj;/x?df cf/If0fo'Qm k|fyldstf lbg] .
*M!^ clwsf/ If]qnfO{ :j]lR5s ?kdf lgzt{ 3f]if0ff u/L lgz{t cGt/fli6«o
kmf}hbf/L cbfntnfO{ ;xof]u u/]df kIf gePsf] /fi6«sf] xSdf klg x]g]{ -/f]d
lawfgsf] wf/f !@=#_ ePsfn] cfGtl/s ?kaf6 ;+af]wg x'g g;s]sf] cj:yfdf dfq To;
cfwf/df cGt{/fli6«o Gofofnosf] If]qflwsf/leq n}hfg] .
( cem} Gofo s} kvf{Odf 5g\ kLl8tx? < M
cfk;d} cljZjf;sf] e"d/Ldf k/]sf /fhgLlts bnx?, cguLGtL ;Demf}tfsf
larsf cl:y/ ;/sf/x?, / ck/fwLx?sf] al9/x]sf] /fhg}lts x}l;otn] a9fPsf]
b08lxgtfsf] kl/j]zn] g]kfnL hgtfnfO{ qf; / cfz+sfsf lardf afFRg afWo kf/]sf 5g\
. b08xLgtf la?4 ;d'lrt ;+af]wg x'g ;s]sf] 5}g / l56\6} ;+af]wg x'g] kl/j]z klg
5}g . /fhgLlts cl:y/tf, ;Qfsf] nflu lbOPsf k|fyldstf, nlDabf] zflGt k|lqmof /
e|i6frf/n] lg/fz ePsf kLl8tx? ;+ljwfg;efsf] c;kmn / b'vfGt cGTon] emg\ lg/fzf
ePsf 5g\ . Gofodf kx"Frsf] cfzf db}{uPsf] cg'e"lt ul//x]sf 5g\ .
;+ljwfg;efaf6 ;+ljwfg aGnf . cfof]ux? u7g xf]nfg\ . ;TotYo kQf nfUnf .
slDtdf cfkmGtsf] dbf]{ lhpFbf]sf] cf}krfl/s 7]ufg nfUnf . cf}krfl/s ?kdf
sfhlsl/of u/f}+nf . /fHoaf6 kfPsf] /fxtn] pgs} ;Demgfdf s]xL lrgf/Lsf sfd klg
u/f}nf . /fHon] lbg] slDtdf 4G4 kl8tsf] ;Ddfgdf k/f}nf . b]zsf] laifd kl/l:ylt
/ laz]if sfnv08df c? s]xL s]xL h:t} xfd|f klg k/], d/] jf a]kQf kfl/P s] u/f}+
t < eg]/ lrQ a'emfFpnf eg]/ Gofosf] kvf{Odf a;]sf 4G4 kLl8tx? h]7 !$ kl5
emg} lg/fz ePsf 5g\ . km]l/ csf]{ 9+un] lau|x, 4G4 / a]kQfsf] sfnf lbg t cfpg]
x}gg\ < Psvfnsf] qf;df 5g\ c? c? klg . ar] v'r]sf k|df0fx? klg gi6 x'g] qf; klg
a9]sf] 5 . plrt Gofosf] cefjdf hf] xft
;f] ;fy sf] dfgl;stfdf kLl8tx? kg]{ jf kl//x]sf] l:ylt kf] 5 .
!) cfzf /
e/f];f hufpb} afFrf}+ / afFRg lbFp+
jf:tjdf eGg] xf]eg] bn / k|sf/fGt/ ?kn] /fHo -Joj:yf_, sfg"g Pjd\
Gofok|ltsf] e/f];f d} g/fd|f];+u klx/f] uPsf] cfhsf] l:ylt ce"tk"a{ -eofjx_
l:ylt xf] . nf]stflGqs u0ftGq eGbf csf]{ ;d'Ggt /fHo Joj:yf g} 5}g /] - <_ t/
zflGt, ;'Aoj:yf / k|efjsf/L Gofo lagfsf] nf]stGq k|f0flagfsf] dfG5]sf] cfs[lt
cyf{t nf; h:tf] kf] b]lvbf] /x]5 Û t}klg
s'dltn] NofPsf] s';dosf] lau|xnfO{ ;'dltn] ;kfg'{ / c? lau|g glbg' afFr]sf
;a}sf] ;fd'lxs bfloTj xf] . hf] hxf+ 5f} / h;/L ;Sb5f}+ M bn, ;/sf/, sfg"g
/ Gofok|ltsf] cf:yf, e/f];f / laZjf;nfO{ arfO{ qmdzM hufpFb} sd{If]qdf lx8f}+ . 4G4sflng kL8fsf k|df0fx?nfO{ ;'/lIft /fvf}+ .
4G4sflng jf ;Fqmd0fsflng dfgj clwsf/ pn+3gsf] kL8s g} ePklg ;To af]nf}+ .
jf:tljstf vf]nf}+ . gla;f}+{, hLjg ;bfsf nflu d/]/ hfg ;Sb5 t/ ;To -jf:tljstf_ ;w}
hLjLt /xG5 . ;TonfO{ 5f]k]/ jf ;TonfO{ bdg u/]/ s]xL ;do leqL 56kl6\6n] afFRg'
eGbf ;To phfu/ u/]/ dg'{df 7"nf] cfTd;Gt'li6 x'G5 .
4G4 jf ;+qmd0fsfndf dg]{x? jf a]kQf kg]{x?sf] ;Demgfdf >4fsf] Ps
y'+uf km"n r9fpg g;Sg] xf]eg] jf ckf+u / 3fOt]x?nfO{ ;Ddfg jf >4fn] d';fg{ g;Sg] xf]eg] afFRg]x?sf] hLjgsf] ;fy{stf kf] sFxf
afFsL /xnf / < u}/ sfg"gL sfd u/]/ dfgj clwsf/sf] pn3+gdf uDeL/
s;"/ ug]{ jf ug{ nufpg] sfg"g sfof{Gjog clwsf/Lx? t dWo/ftdf klg
em;+u em;+u eP/ cw{d'l5{t ?kdf g} afFRg afWo x'G5g\ . dfG5] x'g'sf] gftfn]
cfTdf x'g] / cfTdf x'g'sf] gftfn] cg'e"lt geO{ g5f]8\g] ePsf]n] klg o;nfO{
cjZod\efjLsf ?kdf lng ;lsG5 .
km]l/klg eGg'kg]{ x'G5, hLjg / hutk|ltsf] dfgj e/f];fsf] j:t'ut cfwf/
eg]sf] dfgj hflt larsf] ;xdlt jf ;Demf}tfsf] pkh cyf{t dfgj lgld{t sfg"g
g} xf] . sfg"gsf] zf;gsf] dfGotf g} xf] . sfg"gsf] zf;gsf] dfWodaf6
;du|kIfdf Gofo k|bfg ug]{ u'?Q/ bfloTj Gofofnosf] dfq x}g, /fhgLltssdL{, ;d:t
sfg"g sfof{Gjog clwsf/Lx? k|ToIf ?kdf / ck|ToIf ?kdf ;a} gful/s Pjd\ AolQm
;d]tsf] xf] . o;sfnflu kLl8tsf] Gofodf kx"Frsf] ;xhtf / Gofo k|bfgsf nflu
clwsf/ k|fKt ;a} lhDd]jf/ -hjfkmb]xL_, ;+a]bglzn / lqmoflzn x'g' h?/L 5 . OltxfF;
Ps syf jf Aoyfx?sf] j0f{g dfq x}g, lzIff xf] . Oltxf;Fsf] cWoog / dgg eg]sf]
eljiosf] uf]/]6f]nfO{ /fhdfu{ agfpg] lzIff xf] . OltxfF;af6 kf7 l;s]/ dfq cufl8
a9\g] ;kmntf k|fKt x'G5 . kLl8tx? Gofosf] kvf{Odf Toltj]nf;Dd /x]5g\ hltj]nf;Dd
Gofo kfPsf] cg'e"lt pgLx?df x'g jf lbg ;lsg] 5}g . ltgLx?n] Gofo gkfP jf
ltgLx?nfO{ Gofo ug{ g;s] ;'b'/eljio;Ddklg kL8fsf 3fpx? rx/fO{/xg] 5g\ . j:tL
j:tLdf To;/L rx/fO/x]sf dfgj dgsf 3fpx?sf] kf]nfO{ / lk/f]nfO{af6 k/f]Io ?kdf
afFRg]x? ;a} ;a} g} kLl8t aGg' kg]{ x'g]5 . To;}n] lautsf] 4G4 jf at{dfg;lxt
s]xL nDaLbf] ;+qmd0fsfnsf] cjlwdf ePsf jf x'g] dfgj clwsf/ pn3+gsf uDeL/
36gfx?sf] ;DaGwsf lbg] Gofok|lt /fHo, ;/sf/, ;:+yf, gful/s jf AolQm ;a}sf]
uDeL/tf a9fpg' h?/L 5 . kLl8tsf] Gofosf nflu dfq cfjZos x}g of], :jod\ kL8sx?;d]tsf]
afFRg'sf] ;fy{ssf nflu klg cfjZos 5 . of] ;a}sf lgldQ cfjZos r]tgfsf] kf6f] dfq
x}g, hLjg / sd{sf] ce]B kf6f] tyf ;'vL / ;Da[4 dfgj hLjgsf] Psdfq d"n
af6f] klg xf] .
cfzf df/L xfNg' x'b}g . lg/fzf hLjg / hutsf] P]h]? xf] . cfzfsf cfwf/x?
afFsL g} 5g\ -!_ Gfful/sx?df c6n / c6'6 ljZjf; Pjd
efjfgfTds Pstf a9]sf] 5 -@_ Jofks hgr]tgfn] va/bf/L a9fO{
/x]sf] 5 -#_ cGt/f{li6«o ;d'bfosf] ;sf/fTds b[li6sf]0f / ;xof]usf] lg/Gt/tf 5 -$_
Dffgj clwsf/jfbL ;:+yf / dfgjclwsf/ sdL{x?sf] ;lqmotf
hf/L 5 . -%_ /fhgLltdf jftf{sf] ;+:s[lt d/L ;s]sf] 5}g.
-^_ oqtq ;j{q zflGtsf] rfxgf 5 -&_ alnof] / k|ltj4 gful/s ;dfh 5 -*_ zflGt
/ 4G4kLl8tk|ltsf] Gofosf nflu /fhg}lts bnsf] lrGtf / k|fyldstf hf/L 5 -(_ Goflos
;lqmotf qmdzM a9\b}5 . -!)_ la:tf/} ePklg sfg"g sfof{Gjog clwsf/Lx?sf dg /
sd{df dfgj clwsf/ ;:+s[lt r9\b}5 . 4G4df dfl/Psfx?sf] ;Ddfg ug{, a]kQfx?sf]
vf]haLg / oyfy{tf aflx/ NofO{ pgLx?k|lt ;Ddfg ug{ / 3fOt] ckf+ux? tyf
la:yflktx? / jnfTs[ltx? k|lt Gofo ug{' ;a}sf] ;femf bfloTj xf] . OltxFf;n]
at{dfg kL8Lsf xftdf y'kfl/lbPsf] lhDd]jf/L xf] .
;Gbe{ ;fdfu|Lx?
! b08xLgtf la?4 cGt/fli6«o dfkb08x? dfgjclwsf/
tyf k|hftflGqs d~r, @)^%
@ ;+qmd0fsflng Gofo / km}Hbf/L Gofo k|0ffnL cf]rl;or
cf/, dfr{ @)!!
# ;/f;+ pRrfo'Qmsf] sfof{nosf] k|lta]bg ,, ,
km]=@)!!
$ hafkmb]xLtfsf] s;Ldf P8ef]s];L kmf]/d dfu{ @)^*
% lx/f;t cg'udg ,, @)^%
^ Gofok|lt pbfl;gtf ,, l8= @)!)
& dfgj clwsf/ pn3g kl/k"/0f cEof;
lgb]{lzsf cfOl;h] @))&
* laZjAofkL cfjlws sfo{;d"xsf] ;dLIff
k|lta]bg o"Pgcf]
@)^&
( kmf}Hbf/L Gofo;DaGwL cGt/fli6o dfkb08
dfcjsfnt d~r @)^! dfu{
!) 4G4n] g]kfnL dlxnfx?df kf/]sf] c;/
cfOl;h]
!! dfgj clwsf/ ;|f]t ;fdfu\L /fGofk|lti7fg @))(
!@ 4G4 kLl8t /fxt hfgsf/L ;ufnf] zflGt ===dGqfno
!# dfgj clwsf/ jif{ k':ts @)!@
OG;]s @)!@
!$ ;af]{Rr cbfnt laifout glh/ efu #
;af]{Rr cbfnt @)^^
!% ;af]{Rr cbfntsf] aflif{ k|lta]bg ,, @)^&.@)^*
!^ g]kfn clw/fHosf] ;+ljwfg @)^#
!& ljleGg j]e;fO6x?
@)^( h]7 #@,
kf]v/f adrdhanbot@gmail.com -of] 5nkmn cfwf/kq k'g/fa]bg cbfnt kf]v/f GofofwLz l8NnL/fh cfrfo{af6
P8ef]s];L kmf]/d4f/f kf]v/f / afUn'+udf cfof]lht sfo{qmdsf] k|of]hgsf] nflu
tof/ ul/Psf] xf] . o;df k|:t't zAb, efj jf AoQm larf/n] ;:+yfut k|ltlglwTj u/]sf]
5}g _
No comments:
Post a Comment